Career options: करिअरचा निर्णय घेताना… – tips to choose career options when students get confused


सुचित्रा सुर्वे, ग्रोथ सेंटर

सहसा एप्रिल ते मे या काळात विद्यार्थी विशेषतः दहावी आणि बारावीचे विद्यार्थी सुट्टी मिळाल्याचा आनंद साजरा करायला सुरुवात करतात आणि सुट्टीची तयारी करतात. पूर्ण वर्षभर अथक परिश्रम आणि परीक्षेचा ताण सहन करत, बोर्डाची परीक्षा दिलेली असते. म्हणूनच त्यानंतर आलेली सुट्टी खूप महत्त्वाची असते. पण यावर्षी परिस्थिती वेगळी आहे. परीक्षा रद्द झाल्यानं विद्यार्थ्यांना आनंद झालाय, पण यामुळे पुढील चिंता आणि संभ्रम देखील वाढला. म्हणूनच शिक्षण, परीक्षा आणि नोकरीविषयीची अनिश्चितता- करिअरची योग्यप्रकारे योजना बनवणं नेहमीपेक्षा अधिक महत्त्वाचं बनतं.

करिअरचा निर्णय घेताना सामान्यत: मानल्या जाणाऱ्या काही बाबी म्हणजे दहावी-बारावीचे गुण, आवड, करिअरमधील वाढीच्या संधी, व्यक्तिमत्त्व, वेळ आणि अभ्यासक्रमासाठी होणारा खर्च. पण अद्यापही करिअरबद्दल निर्णय घेताना ज्या दोन पैलूंना सर्वात जास्त महत्त्व प्राप्त झाले आहे, ते म्हणजे- गुण आणि आवड. ते करिअर निवड प्रक्रियेवर कसा परिणाम करतात ते पाहू या.

बोर्डाच्या परीक्षेत मिळालेल्या गुणांवर अवलंबून असणारे बरेच विद्यार्थी आता करिअरबद्दल संभ्रमित झाले आहेत. पुढील वाटचालीचा निर्णय कसा घ्यावा हे त्यांना माहिती नाही. कारण गुणांचं वाटप कसं केलं जाईल हे अद्याप माहीत नाही. पण परीक्षेच्या कार्यपद्धती, असाइनमेंट्स, प्रकल्पांवरील कामगिरीचा निकाल निश्चित करताना निश्चितपणे विचारात घेण्यात येईल. यामुळे प्रामुख्यानं कोर्स आणि करिअर निवडीशी संबंधित चिंता वाढली आहे. हे नेहमीच मानलं जात आहे की, गुण ही भविष्यातील कामगिरीचं सूचक आहे. पण ज्या गोष्टींवर आपण खरोखर विचार केला पाहिजे आणि त्याकडे लक्ष केंद्रित केलं पाहिजे ते म्हणजे क्षमता/योग्यता. त्याच्याकडे कोणती कौशल्यं आहेत जी करिअरच्या चांगल्या संभाव्यतेची खात्री देईल. वेळोवेळी आपण पाहिलं आहे की बोर्ड परीक्षेत मिळवलेले गुण हे विद्यार्थ्यांच्या क्षमतेचं खरं प्रतिबिंब नसतात. कधी-कधी उत्तर माहिती असूनदेखील लिहिता येत नाही, म्हणून गुण कमी मिळतात किंवा अचानकपणे सोपा पेपर आल्यामुळे जास्त गुण मिळतात. म्हणून वास्तविक योग्यता ओळखणं आवश्यक आहे.

दहावीसाठी पर्यायी परीक्षेचाच पर्याय?

उत्तर शोधण्याचा एक मार्ग म्हणजे वैज्ञानिक आणि व्यावसायिक योग्यता मूल्यांकन यासाठी योग्य शास्त्रशुद्ध चाचणीचा उपयोग करू शकता. व्यावसायिक सल्लागारासह योग्य समुपदेशन सत्र घेऊ शकता. व्यावसायिक मार्गदर्शनामुळे दोन गोष्टी होऊ शकतात, एक म्हणजे तुम्ही जो करिअर बाबत निर्णय घेतला असेल त्या निर्णयाची पुष्टी होऊ शकते आणि असल्यास किंवा निर्णय न झाल्यास, गोंधळ दूर करून निवड प्रक्रियेत मदत मिळू शकेल. समुपदेशकाशी झालेल्या चर्चेमुळे ‘बॅकअप प्लॅन’ जाणून घेण्यास आणि आतापर्यंत विचारात न घेतलेल्या इतर पर्यायांवर विचार करण्यास मदत होते.

CBSE 11th Admission 2021: विद्यार्थ्यांना मिळाल्या दोन मोठ्या सवलती

मागील काही वर्षांमध्ये ज्या घटकाला महत्त्व प्राप्त झाले आहे, ते म्हणजे आवड. एखाद्या विशिष्ट क्षेत्रातील विद्यार्थ्यांची आवड. बऱ्याच पालकांना आणि विद्यार्थ्यांना त्यांना जे विषय आवडतात तेच निवडायचे असतात. पण करिअरच्या निवडीचं हे एकमेव मापदंड असू शकत नाही, विशेषत: अशा तरूण वयात. आम्हाला असं आढळून आलं आहे की, जवळजवळ प्रत्येक आठवड्यात आवड बदलते. जिथे प्रत्येक आठवड्यात विद्यार्थ्यांची आवड बदलते, तिथे फक्त आवडीनुसार करिअर निवडणं विद्यार्थ्यांसाठी अडथळे निर्माण करू शकतं. विद्यार्थ्यांच्या आवडीनिवडीबद्दल फक्त जाणीव असणं पुरेसं नाही, कारण अभ्यासक्रमासाठी सिद्धांत व संकल्पनेची स्पष्टता आणि समज आवश्यक आहे. कधी-कधी अपूर्ण माहिती किंवा चुकीच्या माहितीमुळे करिअरबद्दल संभ्रम आणि गैरसमज होऊ शकतो. निश्चितच करिअर सुरू करण्यासाठी आवड महत्त्वाची आहे, पण दीर्घकाळ टिकून राहण्यासाठी; कौशल्य आणि योग्यता महत्त्वपूर्ण आहे. खरोखर कशामध्ये स्वारस्य आहे आणि ते किती विकसित आणि खोलवर रुजलेले आहे, हे शोधण्यासाठी वस्तुनिष्ठ विश्लेषण उपयुक्त ठरेल. समुपदेशन सत्रादरम्यान विविध कारकिर्दींवरील चर्चेमुळे विद्यार्थ्यास कोर्सची आवश्यकता, करिअरची आव्हानं आणि त्यामुळे निर्णय घेण्याची प्रक्रिया सुलभ होते. म्हणून जे करिअरबद्दल विचार आणि निर्णय घेणार आहेत अशा विद्यार्थ्यांसाठी ही एक सूचना आहे. आपल्याकडे आता केवळ करिअरबद्दलच नव्हे तर स्वतःबद्दल अधिक जाणून घेण्यासाठी आणखी काही वेळ आहे; तर योग्य करिअरचा निर्णय घेण्यासाठी आपला वेळ सुज्ञपणे वापरा.

सीईटी परीक्षांचे वेळापत्रक गडबडणार?

Author: admin

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *